Η Ρήξη του Αρχέγονου Δεσμού
Κάποτε, η σχέση μας με τη γη ήταν οργανική. Ο άνθρωπος της υπαίθρου, δουλεύοντας τη γη με παραδοσιακά μέσα, δεν ένιωθε κυρίαρχος, αλλά συνεργάτης της φύσης. Υπήρχε ένας σεβασμός που πήγαζε από την άμεση επιβίωση και μια αισθητική αντίληψη που εξανθρώπιζε τον χώρο χωρίς να τον καταστρέφει. Σήμερα, αυτός ο δεσμός έχει σπάσει. Μετά τη βιομηχανική έκρηξη, περάσαμε από τη
συνύπαρξη στην τυφλή εκμετάλλευση. Η φύση δεν είναι πια ο ζωτικός μας χώρος, αλλά ένας πόρος που καταναλώνεται, οδηγώντας σε μια μη αναστρέψιμη αλλοίωση του πλανήτη.Η Παγίδα της «Έρπουσας Κανονικότητας»
Οι αλλαγές στο περιβάλλον συμβαίνουν συχνά με ρυθμούς που ο ανθρώπινος νους συνηθίζει. Αυτή η «έρπουσα κανονικότητα» μας κάνει να θεωρούμε φυσιολογική τη σταδιακή υποβάθμιση. Επειδή το τοπίο δεν αλλοιώνεται σε μια μέρα, αλλά σε βάθος χρόνου, χάνουμε την αίσθηση του επείγοντος και αποδεχόμαστε ως «νέα πραγματικότητα» έναν κόσμο που οι πρόγονοί μας θα θεωρούσαν κατεστραμμένο. Ζούμε σε μια αυταπάτη του παρόντος, αγνοώντας τις χρόνιες επιπτώσεις των πράξεών μας.
Αμνησία Τοπίου: Η Λήθη της Φύσης
Βιώνουμε μια μορφή συλλογικής λήθης, την «αμνησία τοπίου». Καθώς το περιβάλλον μεταλλάσσεται βίαια, οι μνήμες των παρθένων τοπίων ξεθωριάζουν και οι παλιές εικόνες της γης αρχίζουν να φαντάζουν ανοίκειες ή απατηλές. Χωρίς το βιωματικό μέτρο σύγκρισης του παρελθόντος, ο άνθρωπος απομονώνεται μέσα σε ένα τεχνητό περιβάλλον, χάνοντας την επαφή με το φυσικό σύστημα στο οποίο ανήκει.
Η Εργαλειοποίηση της Φύσης: Το Παράδειγμα των Ανεμογεννητριών
Η πιο χαρακτηριστική έκφανση αυτής της πνευματικής αποστασιοποίησης είναι η μετατροπή των βουνοκορφών σε βιομηχανικές ζώνες παραγωγής ενέργειας. Με το πρόσχημα της «πράσινης» προστασίας και ενός αόριστου δημόσιου συμφέροντος, οι ανεμογεννήτριες εισβάλλουν στα παρθένα οικοσυστήματα, αλλοιώνοντας οριστικά το ανάγλυφο και την ταυτότητα του τόπου.
Εδώ, η φύση αντιμετωπίζεται καθαρά ως τεχνικό αντικείμενο. Η εγκατάσταση αυτών των γιγαντιαίων κατασκευών, με τις τεράστιες διανοίξεις δρόμων και τις εκσκαφές, δεν αποτελεί «μεταρρύθμιση» αλλά «απώλεια» του τοπίου. Ο άνθρωπος, στεκάμενος απέναντι στη φύση και όχι μέσα σε αυτήν, θεωρητικολογεί για την ανάγκη σωτηρίας του πλανήτη, ενώ την ίδια στιγμή κατακερματίζει τα τελευταία καταφύγια άγριας ζωής. Οι ανεμογεννήτριες γίνονται το σύμβολο μιας τεχνοκρατικής αυταπάτης: ότι μπορούμε να θεραπεύσουμε την οικολογική κρίση χρησιμοποιώντας τα ίδια ληστρικά εργαλεία που την προκάλεσαν.
Τεχνοκρατία και Ψευδεπίγραφο Ενδιαφέρον
Στην εποχή της απόδοσης, η οικολογία συχνά καταντά ένα γραφειοκρατικό πρόσχημα. Συντάσσουμε περιβαλλοντικές μελέτες που λειτουργούν ως άλλοθι για έργα που επιδεινώνουν την κρίση. Η φύση έχει γίνει ένα «φετίχ» της αγοράς: την επικαλούμαστε ως ανάγκη για το ζην, αλλά τη μεταχειριζόμαστε ληστρικά. Όσο η προστασία της δεν πηγάζει από τη συνειδητοποίηση της αξίας της, αλλά από τη στείρα ανάγκη για κατανάλωση, η γη θα οδηγείται στην κατάπτωση. Η πραγματική σωτηρία απαιτεί την επιστροφή στο «νιώσιμο» του φυσικού συστήματος και την παύση της εργαλειακής του χρήσης.
ΤΟ ΚΕΙΜΕΝΟ ΒΑΣΙΣΤΗΚΕ: “ΤΟ ΕΛΛΗΝΙΚΟ ΤΟΠΙΟ. Σπουδή του τόπου και θεώρηση του ελληνικού τοπίου”, ιδιωτική έκδοση, Αθήνα 2018,
Δεν υπάρχουν σχόλια:
Δημοσίευση σχολίου